Σάββατο, 12 Μαΐου 2012

Σάββατο, 30 Απριλίου 2011

Δευτέρα, 7 Σεπτεμβρίου 2009

1.2 ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

Μικροοργανισμοί ή μικρόβια χαρακτηρίζονται οι οργανισμοί τους οποίους δεν μπορούμε να διακρίνουμε με γυμνό μάτι γιατί έχουν μέγεθος μικρότερο από 0,1mm (κριτήριο είναι το μέγεθος).
Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε:
1. Παράσιτα: Οι μικροοργανισμοί που περνούν ένα μέρος ή ολόκληρη τη ζωή τους στο εσωτερικό κάποιου άλλου οργανισμού (του ξενιστή = ο οργανισμός που τους «φιλοξενεί» π.χ. ο άνθρωπος).
2. Παθογόνα: Οι μικροοργανισμοί που προκαλούν ασθένειες.
3. Δυνητικά παθογόνα: Οι μικροοργανισμοί που αν αυξηθούν ή βρεθούν σε άλλους ιστούς και όργανα, τότε προκαλούν την εκδήλωση ασθενειών, π.χ. το E. coli.
Σημείωση: Δεν είναι όλα τα μικρόβια παθογόνα, π.χ. αυτά που ζουν στο φυσικό περιβάλλον [δηλαδή τα νιτροποιητικά βακτήρια στο κύκλο του αζώτου σελίδα 86, και οι αποικοδομητές σελίδα 71, του σχολικού βιβλίου ή χρησιμοποιούνται από το άνθρωπο για τη παραγωγή ουσιών χρησίμων σε διάφο-ρους τομείς π.χ. υγεία (αντιβιοτικά) διατροφή (ζυμώσεις π.χ. ψωμί, τυρί, μπύρα, κρασί κ.λ.π.)].
Επίσης: Το βακτήριο E. coli που ζει στο έντερο, αποτελεί φυσιολογική μικροχλωρίδα για τον άνθρω-πο, όταν βρίσκεται σε μικρό αριθμό και δεν μεταναστεύουν σε άλλους ιστούς και όργανα.
Ρόλος της φυσιολογικής μικροχλωρίδας
α) Παράγει ουσίες που δεν μπορεί να φτιάξει μόνος του ο άνθρωπος π.χ. βιταμίνη Κ από το E. coli.
β) Βοηθά στη άμυνα του οργανισμού (δρα ανταγωνιστικά με τους παθογόνους μικροοργανισμούς – βλέπε σελίδα 31 του σχολικού βιβλίου –).

Παρασκευή, 4 Σεπτεμβρίου 2009

Σημείωμα του συγγραφέα
Με τις σημειώσεις αυτές ελπίζω να συμβάλω στην καλύτερη κατανόηση του μαθήματος της Βιολογίας Γενικής Παιδείας Γ’ Λυκείου, με στόχο την επιτυχία όσων ασχοληθούν με αυτό.
Οι σημειώσεις αυτές είναι το αποτέλεσμα μιας πολύχρονης πείρας στη διδασκαλία του ανωτέρω μαθήματος, μιας εμπειρίας που αποκτήθηκε από την μακρόχρονη διδασκαλία στο Λύκειο, σε Εσωλυκειακά Φροντιστήρια και από συμμετοχές σε επιτροπές Βαθμολογητών των Πανελληνίων Εξετάσεων.
Στη θεωρία τονίζονται αυτά που πρέπει να γνωρίζουν οι υποψήφιοι, γι’ αυτό υπάρχουν και πολλά σχήματα και φωτογραφίες για την καλύτερη εμπέδωση και κατανόηση της ύλης.
Πολλές δε ερωτήσεις όλων των τύπων, ασκήσεις και προβλήματα με τις απαντήσεις τους πλαισιώνουν το θεωρητικό μέρος αυτής της εργασίας. (Το θεωρητικό μέρος βασίζεται στο Σχολικό Βιβλίο).
Οι απαντήσεις των ερωτήσεων, ασκήσεων και προβλημάτων του Σχολικού Βιβλίου είναι από «Το Βιβλίο του Καθηγητή» για τη Βιολογία του Υπουργείου Παιδείας.
Ζωγράφου: 17 / 06 / 2009
Δημήτρης X. Κουμουλλής
Φυσιγνώστης – Βιολόγος


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1
Άνθρωπος και Υγεία  σελ. 4
1.1 Παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία του ανθρώπου 5

1.2 Μικροοργανισμοί 6
1.2.1 Κατηγορίες παθογόνων μικροοργα-νισμών 7
Ευκαρυωτικοί μικροοργανισμοί 7
Προκαρυωτικοί μικροοργανισμοί 8
Ιοί 9
1.2.2 Μετάδοση και αντιμετώπιση των παθογόνων μικροοργανισμών 13
Αντιβιοτικά 14
Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα 14

1.3 Μηχανισμοί άμυνας του ανθρώπι-νου οργανισμού - Βασικές αρχές ανοσίας 15
1.3.1 Μηχανισμοί μη ειδικής άμυνας 16
1.3.2 Μηχανισμοί ειδικής άμυνας – Ανο-σία 19
Φαγοκύτταρα – Λεμφοκύτταρα σχηματικά 20
Τα στάδια της ανοσοβιολογικής απόκρισης σχηματικά 21
ΤΥΠΟΙ ΑΝΟΣΙΑΣ 24
1.3.3 Προβλήματα στη δράση του ανοσο-βιολογικού συστήματος 24
1.3.4 Σύνδρομο Επίκτητης Ανοσολογικής Ανεπάρκειας (AIDS) 25
Απαντήσεις των Ερωτήσεων – Ασκήσε-ων – Προβλημάτων του 1ου Κεφαλαίου του Σχολικού Βιβλίου 28

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2
Άνθρωπος και Περιβάλλον 39

2.1 Η έννοια του οικοσυστήματος 40
2.1.1 Χαρακτηριστικά οικοσυστημάτων 41

2.2 Ροη ενέργειας 42
2.2.1 Τροφικές αλυσίδες και τροφικά πλέγματα 42
2.2.2 Τροφικές αλυσίδες και τροφικά επίπεδα 42
2.2.3 Η έννοια της παραγωγικότητας 45
Σχηματικά η έννοια της παραγωγι-κότητας 47
Φωτοσύνθεση – Αναπνοή – Ροή Εν-έργειας (Σχηματικά) 48

Πίνακας που δείχνει τις διαφορές μεταξύ της φωτοσύνθεσης και της αναπνοής 49

2.3 Βιογεωχημικοί κύκλοι 50
2.3.1 Ο κύκλος του άνθρακα (C) 50
2.3.2 Ο κύκλος του αζώτου (Ν2) 52
2.3.3 Ο κύκλος του νερού (Η2Ο) 53
2.4
2.4.3 Ερημοποίηση 55
2.4.4 Ρύπανση 56
Ατμοσφαιρική Ρύπανση 56
Ρύπανση των υδάτων 59
Βιοσυσσώρευση 60
Ρύπανση του Εδάφους 61
Ηχορύπανση 61

Απαντήσεις των Ερωτήσεων – Ασκήσεων – Προβλημάτων του 2ου Κεφαλαίου του Σχολικού Βιβλίου 62

ΔΙΑΦΟΡΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ 1o ΚΕΦΑΛΑΙΟ 78

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 1o ΚΕΦΑΛΑΙΟ  87

ΔΙΑΦΟΡΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ 2o ΚΕΦΑΛΑΙΟ   99

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥ-ΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ 2ου ΚΕ-ΦΑΛΑΙΟΥ 100

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΘΕ-ΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2o ΚΕΦΑΛΑΙΟ 119

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑ-ΣΕΩΝ (Ερωτήσεις, Ασκήσεις, Προβλήμα-τα) 139

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΠΑ-ΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 153

Κυριακή, 23 Αυγούστου 2009

1. ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ
1.1 Παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία του ανθρώπου
[Υγεία: όταν όλα τα συστήματα του οργανισμού μας λειτουργούν κανονικά].
Ομοιόσταση: ονομάζεται η ικανότητα του οργανισμού να διατηρεί σταθερές τις συνθήκες του εσωτερικού του περιβάλλοντος, παρά τις εξωτερικές μεταβολές.
[Ομοιόσταση = σταθερή κατάσταση (όμοια = σταθερή, στάση = κατάσταση)].
ΠΡΟΣΟΧΗ στο παράδειγμα: ρύθμισης της θερμοκρασίας, όταν βρισκόμαστε σε χώρο με θερμοκρασία μεγαλύτερη από: 36,6οC.
Η αύξηση αυτή δεν συμβαίνει, εξαιτίας μιας σειράς διαδοχικών αντιδράσεων στις οποίες κύριο ρόλο παίζει ο εγκέφαλος.
1. Αρχικά οι θερμοϋποδοχείς του δέρματός μας …
2. «Ειδοποιούν» τον εγκέφαλο για την αύξηση της θερμοκρασίας …
3. Το ειδικό κέντρο ρύθμισης της θερμοκρασίας, με μηνύματα που αποστέλλει στους ιδρωτοποιούς αδένες και στα αγγεία της επιφάνειας του δέρματος,
4. Προκαλεί έκκριση ιδρώτα και διαστολή των αγγείων αντίστοιχα.
5. Ο συνδυασμός αυτών των δύο αντιδράσεων συμβάλλει στη διατήρηση της θερμοκρασίας του σώματος με τον εξής τρόπο:
6. Τα αγγεία που έχουν διασταλεί φέρουν μεγάλες ποσότητες αίματος προς την επιφάνεια του δέρματος, η οποία έχει ψυχθεί λόγω εξάτμισης του ιδρώτα.
7. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το αίμα που φθάνει στα αιμοφόρα αγγεία του δέρματος να ψύχεται και επιστρέφοντας με την κυκλοφορία στο εσωτερικό του οργανισμού μας αποτρέπει την αύξηση της θερμοκρασίας του.
Κάθε διαταραχή της ομοιόστασης μπορεί να προκαλέσει την εκδήλωση διαφόρων ασθενειών. Τέτοιες διαταραχές μπορεί να οφείλονται:
1. Σε παθογόνους μικροοργανισμούς
2. Σε ακραίες μεταβολές των περιβαλλοντικών συνθηκών (θερμοκρασίας, ακτινοβολίες, διαθεσιμότητα οξυγόνου).
3. Στο τρόπο ζωής: (κάπνισμα, αλκοόλ, κ.λ.π.).
Ερώτηση: Ποιοι παράγοντες διαταράσσουν την ομοιόσταση;
Απάντηση: α) Οι παθογόνοι μικροοργανισμοί, β) οι ακραίες μεταβολές των περιβαλλοντικών συνθηκών (θερμοκρασίας, ακτινοβολίες, διαθεσιμότητα οξυγόνου), γ) ο τρόπος ζωής: (κάπνισμα, αλκοόλ, κ.λ.π.).
Αδυναμία αποκατάσταση της ομοιόστασης μπορεί να οδηγήσει και σε θάνατο.